4 thói quen gây suy giảm khí huyết mà nhiều người mắc phải

Trong Hoàng Đế Nội Kinh viết: “Khi khí và huyết mất cân bằng, trăm bệnh sẽ phát sinh”. Dưỡng sinh bắt đầu chính từ việc nuôi dưỡng khí và huyết.

Khí là động lực của sự sống, và huyết là nguồn nuôi dưỡng sự sống; khí thúc đẩy sự lưu thông huyết, và huyết mang theo sự chuyển hóa của khí. Hai yếu tố này giống như 2 bánh xe của một chiếc xe hoặc 2 cánh của một con chim – không thể thiếu bất kỳ yếu tố nào.

Khi khí đầy đủ, huyết lưu thông thuận lợi; khi huyết dồi dào, khí có nền tảng vững chắc. Khi cả hai hài hòa, khí trong cơ thể lưu thông trơn tru, các tạng phủ an lành, và cơ thể tràn đầy năng lượng; một khi sự cân bằng này bị phá vỡ, đó gọi là “mất cân bằng khí huyết”.

Chúng ta hãy cùng xem xét 4 thói quen dễ làm suy giảm khí huyết nhất theo quan điểm y học cổ truyền, và xem bạn đã mắc phải bao nhiêu trong số đó.

1. Ăn quá nhiều và thiếu điều độ

Thức ăn là điều quan trọng nhất đối với con người. Thức ăn là nguồn cung cấp khí và huyết, nhưng nếu ăn uống không điều độ, nó có thể trở thành thủ phạm gây hại cho tỳ vị. Người hiện đại thường có thói quen ăn uống trong khi nhìn vào điện thoại. Sự chú ý của họ bị phân tán bởi các video ngắn và phim truyền hình, và não bộ thường không nhận được tín hiệu no kịp thời, vì vậy họ vô tình ăn quá nhiều.

Nhiều người tin rằng “ăn nhiều hơn sẽ cung cấp nhiều chất dinh dưỡng hơn”. Tuy nhiên, Trung y lại cho rằng “ăn quá nhiều sẽ gây hại cho dạ dày và ruột”. “Dược vương” Tôn Tư Mạc thời nhà Đường, đã chỉ ra trong cuốn sách “Thiên kim yếu phương” rằng “ăn quá nhiều sẽ gây hại cho phổi”.

Sách y học thời nhà Tống “Thánh Tế Tổng Lục” cũng ghi chép rằng, “Ăn quá nhiều làm tổn thương lá lách”. Điều này là do lá lách và dạ dày là nguồn gốc của khí và huyết, chịu trách nhiệm chuyển hóa thức ăn thành các chất thiết yếu cần thiết cho cơ thể. Khi ăn quá nhiều, lá lách và dạ dày hoạt động như một nhà máy quá tải, khả năng tiêu hóa suy giảm, thức ăn tích tụ, gây ứ trệ. Điều này không chỉ không chuyển hóa được thức ăn thành khí và huyết mà còn làm cạn kiệt sinh lực. Theo thời gian, điều này dễ dẫn đến: buồn ngủ sau ăn, đầy hơi, trào ngược axit, khó tiêu, tăng cân và da mặt xanh xao.

Người xưa khuyên rằng: “Chỉ nên ăn no đến 7 hoặc 8 phần 10”. Điều này không chỉ giảm gánh nặng cho tỳ vị mà còn đảm bảo cung cấp khí huyết liên tục. Giữ gìn sức khỏe đích thực không phải là ăn càng nhiều càng tốt, mà là ăn vừa đủ.

2. Tiêu thụ quá nhiều thực phẩm có tính hàn

Một cốc trà sữa mát lạnh vào mùa hè, một cây kem vào mùa đông. Ngày nay, nhiều người không thể sống thiếu đồ uống lạnh. Tuy nhiên, theo quan điểm của Trung y, hàn khí là một trong những tác nhân ngoại tà dễ gây tổn hại đến dương khí nhất.

Sách “Hoàng Đế Nội Kinh” viết rằng: “Máu lưu thông thuận lợi khi ấm và đông lại khi lạnh”. Sự tuần hoàn khí huyết trong cơ thể người giống như một dòng sông chảy xiết. Dương khí giống như mặt trời trên dòng sông. Khi tà khí lạnh quá nhiều, dòng sông sẽ đóng băng, và sự tuần hoàn khí huyết tự nhiên bị tắc nghẽn. Sách “Bản thảo cương mục” thời nhà Minh ghi chép rằng Hoàng đế Tống Huy Tông rất thích ăn đồ lạnh, điều này cuối cùng làm tổn hại dương khí của tỳ vị, dẫn đến suy nhược cơ thể và nhiều bệnh tật.

Đây không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Khi thức ăn lạnh đi vào dạ dày và ruột, tỳ vị cần phải tiêu hao một lượng lớn dương khí để làm ấm và loại bỏ khí lạnh. Theo thời gian, điều này dễ dẫn đến: tay chân lạnh, mệt mỏi, tiêu chảy và đau bụng, suy giảm chức năng tiêu hóa, đau bụng kinh do lạnh ở tử cung ở phụ nữ, kinh nguyệt ít và nhạt màu, đặc biệt là vì sức khỏe phụ nữ dựa trên máu. Sự ứ trệ của khí lạnh càng làm suy giảm sự lưu thông khí huyết.

Nhiều người trẻ tuổi mà vẫn thấy da xanh xao và môi thiếu sức sống, thường là do chế độ ăn nhiều thực phẩm lạnh và làm mát trong thời gian dài. Bồi bổ khí huyết bắt đầu bằng việc bồi bổ Dương khí của tỳ vị. Hãy uống ít đồ uống lạnh và uống nhiều nước ấm hơn. Đây có thể là cách đơn giản và hiệu quả nhất để duy trì sức khỏe.

3. Ngồi hoặc nằm quá lâu

Hoàng Đế Nội Kinh viết: “Nằm lâu làm tổn hại khí, ngồi lâu làm tổn hại thân thể.” Đây là một trong “5 loại tổn hại do làm việc quá sức” được người xưa tổng kết. Tuy nhiên, nhìn vào cuộc sống hiện đại: ngồi tám tiếng ở nơi làm việc; ngồi và lướt điện thoại ba tiếng sau khi tan làm; nằm trên giường cả ngày cuối tuần. Tưởng chừng như đang nghỉ ngơi, nhưng thực chất lại làm suy giảm khí huyết.

Nước chảy không hôi thối, trục cửa không bị mối. Điều tương tự cũng áp dụng cho khí và huyết. Khi duy trì cùng một tư thế trong thời gian dài, dòng chảy của khí và huyết sẽ chậm lại, tuần hoàn máu giảm, và chức năng tiêu hóa của tỳ vị suy yếu.

Ngồi lâu có thể dẫn đến: cứng cổ và vai, đau lưng dưới, phù nề, giãn cơ và giảm trao đổi chất. Mặt khác, nằm lâu có thể dẫn đến lưu thông khí phổi không đủ và tắc nghẽn quá trình sinh dương khí.

Nhiều người ngủ đến trưa vào cuối tuần, nghĩ rằng họ đang ngủ bù, nhưng khi thức dậy lại cảm thấy chóng mặt, choáng váng và mệt mỏi. Nguyên nhân nằm ở sự lưu thông khí (năng lượng sống) kém. Các thầy thuốc cổ truyền tin rằng “vận động sinh ra dương”. Tập thể dục vừa phải là cách tốt nhất để kích thích khí và huyết. Các bài tập truyền thống như đi bộ, Thái Cực Quyền và thiền định nhấn mạnh các chuyển động nhẹ nhàng, thư giãn, điều hòa cơ thể và hơi thở. Duy trì ít nhất 30 phút hoạt động mỗi ngày tốt hơn nhiều so với một buổi tập luyện cường độ cao không thường xuyên. Giữ gìn sức khỏe thực sự không phải là nằm ì một chỗ, mà là tìm kiếm sự nuôi dưỡng thông qua vận động.

4. Nhìn vào màn hình điện thoại và máy tính quá nhiều

Sách Hoàng Đế Nội Kinh viết rằng: “Nhìn lâu làm tổn hại máu”. Trung y tin rằng “Gan khai khiếu ở mắt”. Gan có mối liên hệ mật thiết với mắt, tình trạng khí huyết và chức năng của gan sẽ biểu hiện qua đôi mắt. Vì vậy người xưa cho rằng muốn dưỡng mắt thì phải dưỡng gan, và các triệu chứng như khô mắt, nhìn mờ, mỏi mắt có thể liên quan đến gan huyết không đầy đủ.

Nhiều người gặp phải các triệu chứng như khô mắt, giảm thị lực, chóng mặt, đau đầu, cáu gắt và mất ngủ kèm theo những giấc mơ sống động; đây thường là dấu hiệu của tình trạng thiếu máu gan. Quan trọng hơn, mỏi mắt cũng có thể ảnh hưởng đến tâm trạng. Gan điều tiết sự lưu thông tự do của khí. Khi khí gan bị ứ trệ, dễ dẫn đến cáu gắt, lo lắng và trầm cảm.

Căng thẳng tinh thần kéo dài càng làm suy giảm khí huyết, tạo ra một vòng luẩn quẩn. Đó là lý do tại sao người xưa nói: “Để bổ huyết, trước tiên phải bổ gan; để bổ gan, trước tiên phải bổ mắt”. Sau khi làm việc từ 40 phút đến một giờ, việc nghỉ ngơi, nhìn xa xăm hoặc nhắm mắt nghỉ ngơi là những cách quan trọng để bảo vệ huyết gan.

Theo Vision Times